تاثیر اقرار در دعاوی مدنی

دوشنبه 11 آبان 1394  02:19 ب.ظ

اِقرار  از ریشه اِخبار به معنای خبر دادن و اعلام كردن است اما در امور حقوقی معنا و مفهوم خاصی دارد.

تاثیر اقرار در دعاوی مدنی

 
جمله معروفی در همه فیلم‌ها وجود دارد مبنی بر اینکه «می‌توانی سکوت کنی و هر حرفی بزنی ممکن است بعدا علیه خودت در دادگاه استفاده شود.» هرکسی ممکن در صحبت‌هایش از امری خبر بدهد که به نفع دیگران و به ضرر خودش باشد. در دعاوی حقوقی و کیفری به چنین سخنی، اقرار گفته می‌شود. اما اقرار حقوقی از نظر قانون دارای شرایط خاصی است و تفاوت‌هایی با اقرار کیفری دارد.

  معنای اقرار
اِقرار  از ریشه اِخبار به معنای خبر دادن و اعلام كردن است اما در امور حقوقی معنا و مفهوم خاصی دارد. بر اساس تعریف قانونی «اقرار عبارت از اخبار به حقی است برای غیر بر ضرر خود» اما این تعریف در زبان ساده یعنی، كسی به نفع دیگری و به ضرر خود از چیزی خبر بدهد كه دارای آثار مالی یا غیرمالی است.
اقرار هم در امور حقوقی وجود دارد و هم در امور كیفری كه البته بین این دو تمایزهایی وجود دارد اما آنچه كه در امور حقوقی ملاك و منظور است اقرار به حق داشتن دیگری در امور مالی یا غیرمالی است.
اقرار دارای چند ركن اساسی است: اولا اقرار باید به نفع دیگری باشد؛ بنابراین اخبار به نفع شخص اقرار كننده، اقرار نیست و به چنین اخباری، ادعا می‌گویند. برای مثال اگر فردی در دادگاه بگوید كه دو میلیون تومان به كسی پول قرض داده، چون این گفته به نفع خود وی است، اقرار نبوده و ادعا محسوب می‌شود و ادعا هم نیاز به اثبات دارد.
دوما اقرار باید به ضرر خود شخص اقرار كننده باشد و در صورتیكه كسی به ضرر دیگران اقرار كند، چنین اخباری اقرار نیست و در صورت داشتن شرایط دیگر، به آن شهادت گفته می‌شود. برای مثال اگر كسی در دادگاه ادعا كند كه دیده است آقای الف به آقای ب پول داده است چون این حرف به ضرر شخص آقای ب است نه خود شخص گوینده، بنابراین در صورتیكه سایر شهادت قانونی وجود داشته باشد می‌توان از چنین اظهاراتی به عنوان شهادت علیه آقای ب استفاده كرد. سوما، اقرار باید دارای اثر حقوقی باشد یعنی اقرار حاوی بیان یك حق باشد وگرنه اعلام از اخبار عادی یا بدون فایده اقرار نیست. برای مثال اگر فردی بگوید: من هر روز ساعت 6 صبح از جلوی منزل آقای الف رد می‌شوم، از آنجاكه به چنین اظهاری اثر حقوقی مترتب نیست، نمی‌توان به آن اقرار گفت.

  شرایط اقرار کننده
برای اینكه اقرار فرد صحیح و دارای اثر باشد باید شرایطی را داشته باشد كه در صورت نبود این شرایط اقرار باطل بوده و اثری ندارد:
الف) بلوغ: كسی كه به نفع دیگری اقرار می‌كند باید بالغ باشد. بر اساس قانون، منظور از بلوغ با توجه به تبصره 1 ماده 1210 قانون مدنی رسیدن پسر به سن 15سال تمام قمری و دختر به سن 9 سال تمام قمری است. بنابراین اطفال نمی‌توانند نسبت به چیزی اقرار كنند.   ب) عقل: اقرار كننده باید عاقل باشد یا به تعبیر دیگر، دیوانه یا مجنون نباشد. قانون تعریف مشخصی از جنون ارائه نكرده و تشخیص اینكه چه كسی دیوانه یا مجنون است، بر عهده کارشناسان پزشكی قانونی است.
البته باید توجه كرد كه ممكن است برخی افراد دارای جنون دائمی نباشند و تنها در اوقات مشخصی حالت جنون به آنها دست بدهد، در خصوص این افراد هم باید گفت كه اقرار آنها در حالت جنون پذیرفته نیست ولی اگر اقرار آنها در زمان افاقه(سلامت عقلی) باشد، صحیح است.
ج) قصد: كسی به چیزی اقرار می‌كند باید در قصد خودش جدی باشد بنابراین اقرار برای مزاح یا شوخی و هزل اصلا قابل اعتنا نیست و به عبارت دیگر آنچه «اقرارکننده» می‌گوید باید به منظور «اقرار» باشد نه به هر جهت دیگر.
د) اختیار: اقرار كننده باید با اراده و خواست خودش به چیزی اقرار كند و اگر اقرار او تحت تهدید، زور، فشار یا شكنجه باشد اثری ندارد.  اصولا لفظ «اختیار» در مقابل «اکراه» است. به موجب ماده 202 قانون مدنی «اکراه به اعمالی حاصل می‌شود که موثر در هر شخص با شعوری بوده و او را نسبت به جان یا مال یا آبروی خود تهدید کند به نحوی که عادتاً قابل تحمل نباشد.» و ماده 204 همان قانون هم تاكید می‌كند كه «تهدید... در نفس یا جان یا آبروی اقوام نزدیک... از قبیل زوج و زوجه و آبا و اولاد موجب اکراه است...» بنابراین اقرار با اكراه صحیح نیست.

 اقرار توسط وکیل
اگرچه در بسیاری از نظام های حقوقی دنیا، اقرار توسط وكیل را دارای اثر حقوقی و صحیح می‌دانند اما قوانین جمهوری اسلامی ایران با تبعیت از نظر فقیهان شیعه، وكالت در اقرار را صحیح نمی‌دانند و اصطلاحا مقرر كرده است كه« اقرار قابل توكیل به غیر نیست» و هیچ‌كس نمی‌تواند به وكالت از دیگری به ضرر او و به نفع دیگران اقرار به حقی كند و تنها اقراری صحیح است كه توسط خود فرد و با داشتن شرایط بالا صورت گرفته باشد.

 آثار اقرار
هرگاه كسی به ضرر خود و به نفع دیگری در یك امر حقوقی اقرار به چیزی كرد، این اقرار دارای چند اثر است:
الف) اقرار قابل انكار نیست: اگر كسی به ضرر خود و به نفع دیگری از وجود حقی خبر داد دیگر نمی‌تواند اقرار خود را رد كند و این اقرار به ضرر وی دارای اثر هست. مگر اینكه اقرار كننده اثبات كند كه بر اثر اشتباه یا تلقی نادرست اقرار كرده است كه در این صورت باید تلقی اشتباه خود را در مقابل دادگاه اثبات كند وگرنه اقرار به ضررش اجرا می‌شود.
ب) اقرار تمام كننده دعوا است: اقرار اگر نزد قاضی صالح و دادگاه صورت گرفته باشد بهترین دلیل برای صدور حكم دادگاه به ضرر اقرار كننده است و با اقرار فرد، دادگاه دیگری نیازی به جستجو و بررسی سندهای دیگر ندارد و بر اساس اقرار فرد می‌تواند به ضرر او حكم كند. البته چنین امتیازی تنها برای اقراری است كه در دادگاه صورت می‌گیرد زیرا قاضی دادگاه می‌تواند بر شرایط ادای اقرار نظارت كند و مطمئن شود كه اقرار به درستی صورت گرفته است.
ج) اقرار قابل تجزیه نیست: اگرچه اقرار به نفع كسی است كه برای او اقرار شده اما اگر وی بخواهد از اقرار استفاده كند حق ندارد اقرار را تجزیه كند و تنها از بخشی از اقرار به نفع خود استفاده كرده و از بخش دیگر آن صرف نظر كند. د) اقرار بهترین دلیل برای اثبات حق است: اگر یكی از طرفین دعوا در دادگاه به نفع طرف دیگر دعوا و به ضرر خود، اقرار به حقی داشته باشد، به دلیل دیگری در دادگاه نیاز نیست و با همان اقرار دادگاه می‌تواند حق را به صاحب حق بدهد. در ماده 202 قانون آیین دادرسی مدنی به این نکته اشاره شده و آمده است که: «هرگاه کسی اقرار به امری نماید که دلیل ذیحق بودن طرف او باشد، دلیل دیگری برای ثبوت آن لازم نیست.»

 تفاوت اقرار در امور حقوق و امور کیفری
اثر دعوای حقوقی عموما مسائلی است كه در بدترین حالت، موجب لطمه به مال فرد می‌شود اما دعوای كیفری در صورت اثبات موجب مجازات فرد، از بین رفتن آبروی وی، لكه‌دار شدن سابقه او و تاثیر آن بر زندگی خانوادگی فرد است بنابراین اقرار در امور حقوقی با امور كیفری نمی‌تواند اثر یكسانی داشته باشد.
اگر قردی در یك دعوای حقوقی به ضرر خود و به نفع دیگری از وجود حقی خبر بدهد، دادگاه دیگر نیازی به بررسی سایر دلایل و اسناد ندارد و با استناد به همان اقرار فرد می‌تواند حكم به محكومیت فرد را صادر كند البته همانطور كه گفته شود در دعاوی حقوقی، حكم محكومیت كاری با آبروی فرد نداشته و حداكثر باعث از دست دادن مال فرد می‌شود و اثر بیشتری ندارد اما اگر فردی در یك دعوای كیفری به جرم خود اقرار(اعتراف) كند، این اقرار می‌تواند موجب مجازات و از دست رفتن آبروی فرد شود، بنابراین قاضی و دادگاه هم باید با حساسیت بیشتری با این اقرار برخورد كنند.
اصولا در امور كیفری، اقرار نمی‌تواند به تنهایی دلیل باشد زیرا فردی ممكن است برای فراری دادن همدستان خود در جرمی، اقرار به جرمی كند در حالیكه جرم را انجام  نداده یا حتی بخواهد برای منحرف كردن ذهن كاراگاهان و قضات دادگاه، به دروغ اقراری كند تا حقیقت كشف نشود، بنابراین قاضی دادگاه باید با شنیدن اقرار متهم در خصوص درستی یا نادرستی آن تحقیق كند و در صورتی كه این اقرار با سایر دلایل وقوع جرم همخوانی داشت به آن استناد كند. و این شرایط در حالی است كه در امور حقوقی، قاضی نیازی به بررسی درستی یا نادرستی اقرار ندارد و به صرف اقرار فرد می تواند علیه او حكم صادر كند
به نقل از:http://www.hemayatonline.ir/detail/News/9294

| آخرین ویرایش:دوشنبه 11 آبان 1394 | نظرات() 

برچسب ها: دعاوی مدنی ، اقرار ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic